Είναι η Κίνηση Άραγε Σχετική;

Περπατάς στο δρόμο και παρατηρείς τα αυτοκίνητα που περνούν. Κάποια στιγμή, περνά από μπροστά σου ένα λεωφορείο. Στο λεωφορείο βρίσκεται όρθιος ένας άνδρας, ο οποίος κρατιέται από την ειδική χειρολαβή. Παρατηρώντας τον συγκεκριμένο άνδρα, διαπιστώνεις φυσικά ότι κινείται. Την ίδια στιγμή, μέσα στο λεωφορείο βρίσκεται καθισμένη μία γυναίκα. Στα μάτια αυτής της γυναίκας, λοιπόν, ο άνδρας παραμένει ακίνητος. Ποιος από τους δύο έχει δίκιο; Ο άνδρας είναι τελικά ακίνητος ή κινείται;

Ως κίνηση ορίζεται οποιαδήποτε μεταβολή της θέσης ή του προσανατολισμού ενός σώματος. Αυτό που παρουσιάζει ενδιαφέρον είναι η συνέχεια της προηγούμενης πρότασης. Η μεταβολή λοιπόν της θέσης ή του προσανατολισμού ενός σώματος γίνεται ως προς ένα συγκεκριμένο σημείο αναφοράς. Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι στο παράδειγμα που αναφέρθηκε προηγουμένως έχουμε δύο σωστές απαντήσεις.

Μπορεί να ακούγεται παράξενο, όμως το σημείο αναφοράς ορίζει την κίνηση. Αν εγώ είμαι ακίνητος, τότε ένας ποδηλάτης που διασχίζει το δρόμο βεβαίως και κινείται. Αν υπάρχει, ωστόσο, ένας ακόμη ποδηλάτης που προχωρά με την ίδια ακριβώς ταχύτητα και βρίσκεται ακριβώς απέναντι, τότε η κίνηση δεν είναι πλέον δεδομένη. Ο συνοδηγός ενός αυτοκινήτου δε θεωρεί ότι ο οδηγός κινείται. Ένας εξωτερικός και ακίνητος παρατηρητής θα δει αυτή την κίνηση, τόσο για τον οδηγό όσο και για τον συνοδηγό.

Όταν λοιπόν αναφέρεται κάποιος στην κίνηση ενός σώματος, έχει μεγάλη σημασία να προσδιορίζεται το σημείο αναφοράς. Ας δούμε ξανά το παράδειγμα με το λεωφορείο. Αν τώρα ο όρθιος άνδρας δεν παραμένει ακίνητος μέσα στο λεωφορείο, αλλά περπατάει με μία μικρή ταχύτητα, τότε τι συμβαίνει;

Λοιπόν, τότε ο άνδρας κινείται τόσο για τον εξωτερικό παρατηρητή, όσο και για τον εσωτερικό. Απλά η ταχύτητα της κίνησης διαφοροποιείται. Δηλαδή για τη γυναίκα που βρίσκεται καθισμένη μέσα στο λεωφορείο, ο άνδρας κινείται με την ταχύτητα των βημάτων του. Αντίθετα, για εσάς που βρίσκεστε έξω στο δρόμο και παρατηρείτε το λεωφορείο, ο άνδρας διατηρεί την ταχύτητα της κίνησής του εξ αρχής.

Είναι επομένως εξαιρετικά σημαντικό να ορίζεται το σημείο αναφοράς σε κάθε περίπτωση κίνησης σωμάτων. Αυτό είναι το πρωταρχικό στοιχείο, το οποίο αποκαλύπτει αν τελικά το συγκεκριμένο σώμα κινείται ή παραμένει αδρανές. Φυσικά και είναι ιδιαίτερα παράξενο να συνειδητοποιήσει κάποιος ότι η κίνηση, η δράση, δεν είναι δεδομένη. Αλλά αν σκεφτείτε πως η Γη κινείται και κατ’ επέκταση κινούμαστε κι εμείς μαζί της, γιατί δεν είναι ορατή αυτή η κίνησή μας;

Το παράδειγμα με την κίνηση της Γης εξηγεί πολλά. Είναι το πιο κραυγαλέο παράδειγμα, το οποίο επιβεβαιώνει το νόμο της σχετικής κίνησης. Αν είστε αστροναύτης και βρίσκεστε μακριά από τον πλανήτη Γη, τότε ενδεχομένως η κίνηση της Γης να γίνεται αισθητή. Όταν όμως βρίσκεστε επάνω στη Γη, αυτή η κίνηση ως δια μαγείας παύει να σας επηρεάζει και εξαφανίζεται. Βεβαίως και η Γη δεν σταματά ποτέ να κινείται, ως προς ένα εξωτερικό σημείο αναφοράς όμως.

Προς διευκόλυνση όλων, το σημείο αναφοράς συχνά παραλείπεται αλλά εννοείται. Όταν ένας αστυνομικός φωνάζει: «Ακίνητος!», εννοεί σε σχέση με εκείνον και όχι σε σχέση με έναν παρατηρητή μίλια μακριά. Το ίδιο συμβαίνει και με κάθε άλλη κίνηση γύρω μας, σωστά;